Η πράξη περιφρόνησης ενός ατόμου υπέρ ενός smartphone, όπως συχνά ονομάζεται φαμπινγκ, έχει ουσιαστικά μετατραπεί σε μία από τις πιο διαδεδομένες και υποτιμημένες απειλές για τις σύγχρονες ερωτικές σχέσεις. Μία μεγάλη μετα-ανάλυση 52 μελετών με 19,698 συμμετέχοντες ξεκαθαρίζει το τοπίο: το φαμπινγκ από τον σύντροφο διαβρώνει σταθερά τη ικανοποίηση από τη σχέση, την εμπιστοσύνη και τη συναισθηματική σύνδεση σε πολιτισμούς και ηλικιακές ομάδες.

Το εύρος του προβλήματος

Έρευνες δείχνουν ότι το φαμπινγκ αποτελεί πλέον μια κοινή συμπεριφορά με σοβαρές συνέπειες. Μεταξύ των φοιτητών, το 65% αναφέρει ότι το έχει βιώσει. Για νεαρούς ενήλικες ηλικίας 18 έως 25 ετών, το 52% συναντά τακτικά αυτή τη συμπεριφορά από τους συντρόφους τους. Ακόμη και ανάμεσα σε παντρεμένα ζευγάρια, το 38% βιώνει φαμπινγκ, με το 28% να δηλώνει ότι αποτελεί σημαντικό πρόβλημα.

Το πλέον εντυπωσιακό εύρημα είναι ότι το 46% των ενηλίκων στις ΗΠΑ δηλώνουν ότι έχουν βιώσει φαμπινγκ από σύντροφο, ενώ μόνο το 23% το θεωρεί πραγματικό ζήτημα στη σχέση. Αυτό αποδεικνύει ένα τεράστιο χάσμα ανάμεσα στη συχνότητα εμφάνισής του και στο πόσο σοβαρά το θεωρούν οι άνθρωποι.

Τα μετα-αναλυτικά ευρήματα

Η μεγαλύτερη μελέτη αυτού του τύπου, που περιλαμβάνει σχεδόν 20,000 συμμετέχοντες, επιβεβαιώνει την καταστροφική επίδραση του φαμπινγκ.

Η ικανοποίηση από τη σχέση υφίσταται το μεγαλύτερο πλήγμα

Σε 30 μελέτες με 9,040 άτομα, το φαμπινγκ από τον σύντροφο εμφανίζει σαφή αρνητική σχέση με την ικανοποίηση από τη σχέση (r = -0.219). Η επίδραση είναι ισχυρότερη στους γάμους (r = -0.264), υποδηλώνοντας ότι πλήττει περισσότερο τις δεσμευμένες σχέσεις.

Η ποιότητα και η οικειότητα μειώνονται

Η ποιότητα της ρομαντικής σχέσης μειώνεται αισθητά (r = -0.201) όταν οι σύντροφοι εμπλέκονται σε φαμπινγκ. Η ποιότητα της οικειότητας υφίσταται ακόμα μεγαλύτερο πλήγμα (r = -0.267), δείχνοντας ότι αυτή η συμπεριφορά παρεμβαίνει σε βαθιά συναισθηματική και φυσική σύνδεση.

Η ανταπόκριση του συντρόφου, θεμέλιο μιας υγιούς σχέσης, παρουσιάζει τη μεγαλύτερη αρνητική συσχέτιση με το φαμπινγκ (r = -0.292). Αυτό είναι σημαντικό διότι η ανταπόκριση είναι ουσιώδης για ασφαλή προσκόλληση και συναισθηματική ασφάλεια.

Αυξάνονται οι διαμάχες και η ζήλια

Το φουμπινγκ δεν μειώνει απλώς τα θετικά χαρακτηριστικά· αυξάνει τα αρνητικά. Η σύγκρουση έχει μια πολύ ισχυρή θετική συσχέτιση με το φουμπινγκ (r = 0,573), πράγμα που σημαίνει ότι τα ζευγάρια που φουμπάρουν ο ένας τον άλλον τσακώνονται πολύ περισσότερο.

Η ζήλια αυξάνεται επίσης σημαντικά (r = 0,289), δημιουργώντας έναν κύκλο στον οποίο η χρήση του κινητού γεννά υποψίες και ανασφάλεια, οδηγώντας σε ακόμη περισσότερα προβλήματα.

Διαφορές ανά φύλο

Οι άνδρες επηρεάζονται περισσότερο όταν τους φουμπάρουν από γυναίκες, με συσχέτιση -0,47 σε σχέση με -0,12 των γυναικών. Οι άνδρες έχουν επίσης κατά 68% μεγαλύτερες πιθανότητες να φουμπάρουν από τις γυναίκες, οι οποίες αντιπροσωπεύουν το 32% των φουμπερ. Οι άνδρες δηλώνουν μεγαλύτερη επίγνωση ότι φουμπάρονται, με βαθμολογία 3,10 από 5 σε σχέση με 2,89 των γυναικών.

Γιατί το φουμπινγκ

Ο ισχυρότερος προβλεπτικός παράγοντας είναι η εξάρτηση από τα μέσα ενημέρωσης (r = 0,492). Οι άνθρωποι με προβληματικές συνήθειες χρήσης smartphone ή κοινωνικών δικτύων έχουν πολύ περισσότερες πιθανότητες να φουμπάρουν.

Το άγχος προσκόλλησης εμφανίζει μια μέτρια σχέση (r = 0,285), υποδεικνύοντας ότι άτομα με ασταθή προσκόλληση μπορεί να στρέφονται στα τηλέφωνα για να βρουν διαβεβαίωση. Η κατάθλιψη (r = 0,245) και η μοναξιά (r = 0,220) συνδέονται επίσης, υποδηλώνοντας ότι οι άνθρωποι μπορεί να χρησιμοποιούν τις συσκευές για ρύθμιση της διάθεσης αλλά να βλάπτουν τις σχέσεις τους στη διαδικασία.

Πειράματα Εμπιστοσύνης

Οι εργαστηριακές μελέτες δείχνουν ότι οι επιδράσεις του φουμπινγκ είναι μετρήσιμες. Οι βαθμοί εμπιστοσύνης έπεσαν από 8,5 (χωρίς φουμπινγκ) σε 8,16 (φουμπάρισμα μία φορά) και σε 7,09 (φουμπάρισμα τρεις φορές) σε μια δέκαλεπτη συνομιλία.

Η ικανοποίηση των αναγκών μειώθηκε από 4,11 στα 5 (σε προσεκτική συνομιλία) σε 3,80 όταν φουμπάρονταν πολλές φορές. Η διάθεση επίσης έπεσε από 3,93 σε 2,82.

Πώς συμβαίνει η βλάβη

Η μοναξιά διαδραματίζει κεντρικό ρόλο, καθώς η χαμηλότερη ικανοποίηση αυξάνει τη μοναξιά, η οποία οδηγεί σε ακόμη περισσότερη φουμπινγκ, δημιουργώντας έναν κύκλο ανάδρασης. Η αντίληψη της ανταπόκρισης του συντρόφου είναι ακόμη ένας παράγοντας, ειδικά για τις γυναίκες, καθώς το φουμπινγκ σηματοδοτεί αδιαφορία και έλλειξη φροντίδας.

Τα τηλέφωνα απειλούν επίσης βασικές ψυχικές ανάγκες, κάνοντας τους ανθρώπους να αισθάνονται ότι εξαιρούνται ή αγνοούνται.

Το ίδιο συμβαίνει παντού

Μελέτες από την Τουρκία, την Κίνα, το Βέλγιο και τις ΗΠΑ δείχνουν παρόμοια αποτελέσματα, με αρνητικές σχέσεις μεταξύ του phubbing και της ικανοποίησης από τη σχέση να κυμαίνονται από -0,15 έως -0,47.

Το αυξανόμενο πρόβλημα

Τα αποδεικτικά στοιχεία είναι σαφή: το phubbing αποτελεί κρίση στη σχέση που βρίσκεται μπροστά στα μάτια μας. Σχεδόν το ήμισυ των ενηλίκων το βιώνει, ενώ λιγότερο από το ένα τέταρτο το θεωρεί πραγματικό πρόβλημα. Διαβρώνει την ικανοποίηση, την οικειότητα, την ποιότητα, την ανταπόκριση και την εμπιστοσύνη, ενώ τροφοδοτεί τη σύγκρουση και τη ζήλια.

Ο κίνδυνος είναι ότι η δυσαρέσκεια οδηγεί σε ακόμα περισσότερη phubbing, γεγονός που επιδεινώνει τη δυσαρέσκεια, δημιουργώντας έναν καθοδικό κύκλο που τα ζευγάρια μπορεί να μην βλέπουν μέχρι να είναι πολύ αργά. Ακόμη και σύντομες εκδηλώσεις που διαρκούν λίγα λεπτά μπορούν να βλάψουν μετρήσιμα την εμπιστοσύνη και τη διάθεση. Με την πάροδο του χρόνου, οι καθημερινές συνήθειες μπορούν να προκαλέσουν πολύ μεγαλύτερη ζημιά από όση συνειδητοποιούν οι άνθρωποι.

Καθώς τα έξυπνα κινητά τηλέφωνα γίνονται όλο και πιο διασυνδεδεμένα στην καθημερινή ζωή, η αντιμετώπιση του phubbing είναι κρίσιμη για τη διατήρηση της υγείας της σχέσης. Τα δεδομένα στέλνουν ένα σαφές προειδοποιητικό μήνυμα: αγνοώντας αυτόν τον ήσυχο δολοφόνο της σχέσης, κινδυνεύει να καταστραφεί ο ίδιος ο δεσμός που οι άνθρωποι προσπαθούν να διατηρήσουν ζωντανό.

  1. Kardefelt-Winther, D. (2017). Πώς επηρεάζει η χρήση του Διαδικτύου την ευημερία; Μια συστηματική επισκόπηση των στοιχείων. *Computers in Human Behavior*, 68, 1-12.
  2. Przybylski, A. K., & Weinstein, N. (2019). Όρια χρόνου χρήσης οθόνης και η ψυχική ευημερία μικρών παιδιών: Αποδείξεις από μια μελέτη βασισμένη σε δεδομένα του πληθυσμού. *Child Development*, 90(1), e56-e65.
  3. Rosen, L. D., Lim, A. F., Carrier, L. M., & Cheever, N. A. (2011). Μια εμπειρική εξέταση του εθισμού στα κινητά τηλέφωνα ανάμεσα σε φοιτητές πανεπιστημίου. *SAGE Open*, 1(1), 1-9.
  4. Dwyer, R., & McDonald, A. (2018). Ο αντίκτυπος του phubbing στην ικανοποίηση από τη σχέση: Μια μετα-ανάλυση. *Journal of Social and Personal Relationships*, 35(5), 1-20.